SMartBe
baseline
Digitale rechten: een pittige discussie tussen uitgevers en stripauteurs
In Frankrijk is er op dit ogenblik een stormachtig debat bezig tussen de vertegenwoordigers van de uitgeverijen en van de auteurs. Dit debat heeft ook voor ons land gevolgen. In het zuiden van het land zijn de meeste uitgeverijen namelijk volledig of gedeeltelijk in handen van Franse aandeelhouders.
Op 30 september heeft de Franse nationale vakbond van de uitgevers een open brief gepubliceerd waarin ze hun rechten op “digitale boeken” (en dus ook strips) onderstreepten. Dit deden ze om in te gaan tegen concurrerende initiatieven van sommige literaire agenten.
In deze open brief benadrukken de uitgevers dat “de digitale rechten deel uitmaken van de basisrechten, net zoals de rechten om het werk op papier uit te geven. De exploitatie van deze rechten komt aan de uitgever toe en het digitale gebruik van de rechten kan daar niet van uitgesloten worden bij de aankoop van deze rechten. Anders lopen we het gevaar dat er een zelfstandige digitale markt met externe spelers (content-agregatoren, agenten, etc.) ontstaat. Iets dat het evenwicht in de sector zou kunnen ontwrichten.” De uitgeverijen willen verder ook nog de verkoopsprijs van e-books verder kunnen blijven controleren zoals nu ook het geval is voor papieren boeken.
Volgens de Franse en Belgische wetgeving moet elke overdracht van auteursrechten in alle gevallen duidelijk bepaald zijn. De aard van de rechten, het grondgebied en de looptijd moeten vastliggen. Dit geldt natuurlijk ook voor de vergoeding die de auteur krijgt voor de overdracht van zijn rechten.
De opkomst van digitale rechten en onderhandelingen over deze nieuwe digitale exploitatiewijzen is een nieuw fenomeen waarmee in veel uitgavecontracten geen rekening gehouden werd. Sommige auteurs proberen dan ook om hun contractuele verbintenissen met hun uitgever in hun voordeel te herzien.
Een van de vaak terugkomende eisen van de auteurs gaat over de noodzakelijk aanpassingen van hun werk (strips) om het te kunnen gebruiken voor digitale media (iPhone, iPad, etc.). Daarvoor zijn immers vaak externe grafische wijzigingen vereist.
Het lijkt mij op zijn minst legitiem dat striptekenaars eigenaar blijven van hun kostbare integriteitsrecht. Dit recht op “eerbied voor hun werk” laat hen immers, losstaand van de overdracht van de vermogensrechten, toe om derden te verbieden hun creaties te wijzigen. Op deze manier kunnen ze verbieden dat hun originele werken aangepast worden aan digitale media.
Aangezien de belangrijkste bedoeling van het gebruik van de digitale rechten is om de distributie te vereenvoudigen en vooral goedkoper te maken, zie ik er persoonlijk geen graten in dat de stripauteurs in ruil voor de exploitatie van de digitale rechten een loon en percentage krijgen dat op zijn minst gelijkaardig is als deze voor de ‘primaire’ uitgaven (namelijk, het drukken en verspreiden van papieren strips).
Het is noodzakelijk om dit belangrijke debat over het loon van de stripauteurs aan te gaan. Op dit ogenblik staan we nog aan het begin van dit debat en het is duidelijk dat het nog lang zal duren.
Fabrice Hambersin is advocaat aan de Balie van Brussel. Hij is gespecialiseerd in intellectuele en industriële eigendomsrechten (auteursrecht, merkenrecht, tekeningen, modellen en octrooien), mediarecht, nieuwe technologieën handelswijzen en handelsrecht.